Menselijk gedrag Nieuwe theorieën

Citaten uit het boek van Daniel Goleman getiteld: Sociale Intelligentie Nieuwe theorieën over menselijk gedrag.

Daniel Goleman wetenschapsjournalist beschrijft in het boek het gedrag van mensen in intieme en niet-intieme relaties. Hij maakt gebruik van belangrijke wetenschappelijke ontdekkingen van na 1995 en plaatst die in een door hem zelf bedacht kader.
In dit boek worden levenssituaties beschreven vanuit het gegeven dat menselijk gedrag de basis vormt voor wetenschappelijk onderzoek. De hersenactiviteit van de mens beschouwt vooraf en tijdens handelen. Het vakgebied, in opkomst, wordt sociale neurowetenschap genoemd.

Rapport
‘Rapport bestaat alleen tussen mensen; het is er zodra we ons in een contact plezierig, betrokken en op ons gemak voelen. Maar het belang van rapport stijgt uit boven dat van een paar vluchtige aangename momenten. Wanneer mensen rapport voelen, zijn ze gezamenlijk creatiever en efficiënter in hun besluitvorming, of het nu gaat om een echtpaar dat de vakantieroute plant of om topmanagement dat een zakelijke strategie uitzet.
Rapport geeft een goed gevoel en genereert een harmonieuze gloed van genegenheid, een gevoel van vriendelijkheid waarbij iedereen de warmte, het begrip en de oprechtheid van de ander voelt. Deze wederzijdse gevoelens van sympathie versterken de onderlinge band, ook al is die maar tijdelijk.
Rapport, zo heeft Rosenthal ontdekt, bevat altijd drie elementen: wederzijdse aandacht, gemeenschappelijke positieve gevoelens en een goed coördinerend non-verbaal samenspel, synchronie. Wanneer deze drie factoren tegelijkertijd ontstaan, genereren we rapport.’
Tot zover Goleman.

Rapport is een belangrijke voorwaarde voor het welzijn van mensen in een organisatie of een relatie. Ook lichamelijke gezondheid wordt positief beïnvloed of zeker niet negatief als de betrokkenen zich goed voelen. Van groot, van zeer groot belang bij het samenstellen van een team is dus de onderlinge gelijkgestemdheid. Als je samen iets wilt bereiken, verwezenlijken, is dat je dat ook samen wilt uit volle overtuiging. Veel, zo niet alles moet ingezet worden om het gezamenlijke doel voor ogen te houden. De deelnemers en leiding zijn dus genoodzaakt door onderlinge afstemming en ‘regelmatig’ praten contact te houden en bij zelfs maar kleine scheurtjes trachten het gezamenlijke doel niet uit het oog te verliezen.
Niet een eenmalige bijeenkomst en met groot bravoure een doel presenteren en vervolgens aan de uitvoering geen of zeer weinig aandacht schenken, maar constant de vinger van zowel deelnemers en leiding aan de pols houden. ‘Hebben we nog het juiste doel voor ogen?’ Is het wekelijkse vraag die om een gezamenlijk antwoord vraagt.

Spel
‘Al die oefening gebeurt gewoon tijdens het spelen, met een ontspannen gevoel van veiligheid. Zelfs als je iets fout doet, kun je de lachers op je hand krijgen, terwijl eenzelfde vergissing op school je duur kan komen te staan. Spelen biedt kinderen een veilige ruimte om met een minimum aan angst iets nieuws in hun repertoire uit te proberen. Waarom spelen nu precies zo leuk is, is duidelijker geworden sinds de ontdekking dat de hersencircuits die ons aanzetten tot spelen ook blijdschap opwekken. Identieke circuits voor speelsheid zijn bij alle zoogdieren te vinden, inclusief de onvermijdelijke laboratoriummuizen. Dit gebied ligt verborgen in de oudste neurale zones van de hersenstam, een plek in de buurt van de ruggengraat die onze reflexen en onze meest primaire reacties beheerst. Waarschijnlijk is Jaap Panksepp van Ohios Bowling Green Sate University de onderzoeker die zich het meest verdiept heeft in de neurale circuits van het spel. In zijn meesterwerk Affective Neuroscience exploreert Panksepp de neurale oorsprong van alle belangrijke menselijke drijfveren, inclusief speelsheid, volgens hem de bron die ons brein aanboort voor het voelen van vreugde. De voornaamste subcorticale circuits die alle zoogdieren aanzetten tot stoeien en spelen, aldus Panksepp, lijken een vitale rol te spelen in de neurale groei van het kind, en de emotionele brandstof voor die hele neurale ontwikkeling is waarschijnlijk niets anders dan puur plezier.’
Tot zover Goleman.

Sport en spel wordt door miljoenen mensen beoefend en de evenementen door nog meer miljoenen mensen bezocht. Sport en spel waren mijn grond gedachten toen ik het wedstrijdelement voorstelde om op te nemen in het onderwijs. Studenten samen dingen laten doen, die zij leuk vinden om te doen en er strijdelementen aan toe voegen, door op ‘zoek’ te gaan, bij de presentatie, naar de ‘beste’. De studenten vonden het prachtig zo ook de begeleiding. Waarom dat aspect ‘niet’ algemeen wordt toegepast in het onderwijs en bedrijfsleven, zodat de deelnemers meer plezier beleven, blijft voor mij een nog steeds onbeantwoorde vraag.

Liefde
‘Om de raadselen van de liefde te ontsluieren, maken neurowetenschappers onderscheid tussen neurale netwerken voor gehechtheid, zorgzaamheid en seks. Elk wordt gevoed door andere hersenchemicaliën en hormonen, en elk maakt gebruik van een ander neuraal circuit. Elk verleent zijn eigen chemische aroma aan de vele variaties van de liefde.
Gehechtheid bepaalt bij wie we onze toevlucht zoeken; dit zijn de mensen die we het meest missen als ze er niet zijn. Zorgzaamheid prikkelt ons om de mensen bij wie we ons het meest betrokken voelen te koesteren. Wanneer we gehecht zijn, houden we vast; wanneer we zorgzaam zijn, geven we. En seks is natuurlijk seks.
Tot zover Goleman.

Terugkijkend naar de levenskenmerken zijn de overeenkomsten opvallend.
Seks is het lichamelijke verlangen[LL], gehechtheid het vast willen houden[LW] en zorgzaamheid het geestelijke aspect, betrokkenheid, empathie[LG].

Omgekeerde U
‘Onderwijsdeskundige Sam Intrator heeft een jaar lang lessen aan middelbare scholen geobserveerd. Telkens wanneer hij een moment van absorptie signaleerde,…, vroeg hij de leerlingen naar wat ze op dat moment dachten en voelden. Als de meeste leerlingen volkomen opgingen in wat er onderwezen werd, noemde hij dat moment ‘geïnspireerd’. De geïnspireerde leermomenten hadden een aantal actieve ingrediënten gemeen: een effectieve combinatie van volledige aandacht, enthousiaste belangstelling en positieve emotionele intenties. Leerplezier ontstaat op deze momenten. […] Damasio beweert dat een toestand van vreugde ons niet alleen helpt de dagelijkse routine te overleven, maar ook zorgt dat we opbloeien, een prettig leven leiden en ons goed voelen. […]
Vreugde (Leuk), cognitieve efficiëntie (Spannend) en uitstekende prestaties (Uitdagend) bevinden zich op de top van de omgekeerde U’.  

‘Gezien het effect van emoties op onze prestaties hebben docenten en leidinggevenden één belangrijke emotionele taak: zorgen dat mensen op de top van die omgekeerde U terechtkomen en daar nooit te ver van verwijderd raken.’ [35]
Tot zover Goleman.

Het citaat van de omgekeerde U alsook het commentaar van Goleman geven ondubbelzinnig weer dat wat ik beschreven heb als de levenkenmerken (LUS factor) en mijn commentaar op de inrichting van veel, grotere, organisaties.

Ik kan het niet beter onder woorden brengen, dank Goleman voor zijn noestige arbeid en de schenker van zijn boek.