Trainer, coach en mental coach.

Het programma ‘Studio Sportzomer’ van de NOS geeft in een Sporttalkshow achtergronden weer van sportgebeurtenissen tijdens de Olympische spelen van 2008. Op dinsdagavond 19 augustus 2008 kwam het verschijnsel mental coach in beeld. Een metal coach is een begeleider, in de sport of daarbuiten, die gespecialiseerd is in het vergroten van iemands geestelijke weerbaarheid.
Er werd gediscussieerd over de invloed die een mental coach zou kunnen hebben op de individuele sporter of een team. Dit naar aanleiding van de teleurstellende sportresultaten van de aanwezige baanwielrenner Theo Bos. Naast Theo Bos waren aanwezig gespreksleider Mart Smeets, turner Epke Zonderland (gevallen tijdens zijn oefening) en ex-schaatser Bart Veldkamp.
Het Olympisch team van de USA heeft elf mental coaches die het team begeleiden tijdens de spelen. De aanwezige huidige sporters zagen het nut er wel van in, maar konden zich moeilijk een beeld vormen van wat dat dan in de huidige praktijk zou betekenen, ze hebben geen ervaring. De gespreksleider Mart Smeets en Bart Veldkamp zagen het als noodzakelijk in de topsport van de Olympische spelen. Ook werd een commentaar in het Algemeen Dagblad van de heer Charles van Commenée, Chef de Mission Beijing 2008, weergegeven:
        'Als iemand bij het handje op de judomat moet worden geholpen, gaat hij of zij echt geen medaille winnen.
         Het kan zijn dat het in de laatste dagen is misgegaan. Dat kan iedere coach overkomen.
         Daarbij kan het inderdaad zijn dat sommige coaches niet goed ontwikkeld zijn in dat onderdeel.
         Als ik moet kiezen, gaat er een extra assistent-coach bij de hockeyers mee.’
Bart Veldkamp was verbolgen over de uitspraak van de heer Charles van Commenée.

Het is voor mij geen vraag of er een mental coach, of mental coaches, bij de begeleiding van sporters op top niveau aanwezig moet zijn. Het geestelijk begeleiden is een noodzakelijkheid. Bij de voorbereiding, tijdens en na de wedstrijden, winnen of verliezen, in de sportverblijven, ontspanning, sociale contacten, familie, vrienden, media, bij al deze aspecten rondom de sport en zeker de Olympische sport.

Het is nog niet zolang geleden dat doktoren alleen het lichaam wilden diagnosticeren als een patiënt om hulp kwam. De geest behoorde niet tot het lichaam daarvoor moest de patiënt bij een psycholoog of een psychiater zijn. Dit laatste komt bij hoge uitzondering op in de gedachte van een patiënt zodat een dergelijk bezoek vaak achterwegen wordt gelaten en de patiënt, afhankelijk van de vraag, bleef tobben. Het is geen toeval dat de algemene geneeskunde de mens als een geheel is gaan zien, het héle lichaam van dat individu, in relatie met de omgeving. Elke fysieke verandering heeft consequenties voor de persoon die deze verandering ondergaat. Het héle lichaam kan gezien worden als bestaande uit voornamelijk drie kenmerken namelijk: lichaam, wil en geest.
Als een patiënt geneest zijn vaak al deze aspecten daarvoor verantwoordelijk.
Het lichaam moet er toe in staat zijn.
De wil, hartstocht, de strijd tijdens het genezingsproces.
De geest voedt lichaam en wil.

De huidige sportbegeleiding in Nederland geeft blijk van een begeleiding waar nog beperkt gekeken wordt naar het geheel van de mens. Alleen het lichaam en in beperkte mate wil wordt op een sportevenement voorbereid.
Trainer: oefenmeester gericht op het lichaam.
Coach : leiding gericht op strategie.
-----?? : gericht op geestelijk welzijn.

Het Nederlands elftal heeft tijdens het EK-2008 voetbaltoernooi het Russisch elftal onderschat. De coach van Russisch elftal heeft zijn elftal het veld ingestuurd met de opdracht de Nederlandse machine te verstoren (strategie), zand in de machine. Zodanig dat zij niet tot voetballen kunnen komen. Er ontstaat tijdens dat verstoren wellicht een keer ruimte om uit te breken en aan te vallen en te scoren. De mentale instelling van de Russische spelers was zodanig, alhoewel zij wisten dat ze de underdog waren, dat zij geloofden dat hard werken en een juiste verstoring hun ruimte geeft om te winnen. Het gevolg was dat het Nederlands elftal totaal van slag raakte, mentaal niet voorbereid op verstoring en mogelijk verlies. Kon met de ontstane situatie niet overweg, kon de verstoring geestelijk niet opvangen en verloor dramatisch. Een voorbeeld van een gebrek aan juiste geestelijke begeleiding van het Nederlands elftal.

Een juiste individuele en team begeleiding bestaat volgens mij uit drie kenmerken. Begeleiding van lichaam, wil en geest.
Lichaam:       trainer
Wil:              strategisch coach
Geest:          mental coach

Alleen indien alle drie de kenmerken op een juiste manier worden voorbereid, mag het juiste resultaat verwacht worden. Alleen dan kan ‘het geluk afgedwongen worden’, om te winnen.
Als een verband gelegd wordt met de LUS factor kwantificering, wordt de maximale score bij een juiste voorbereiding:
Lichaam     3             [juiste fysieke delen in vorm]
Wil             3             [juist inzicht in weg naar doel]
Geest        3             [vertrouwen en team denken]

Totaal 9 punten.
Het tiende punt kan ontstaan als ook ‘het geluk afgedwongen wordt’. Het hoogst haalbare in ons puntensysteem. In die situatie is het mogelijk om in flow te verkeren, in een stroom van toevalsmomenten die zich ontvouwen en eenheid en harmonie scheppen. Als je in flow verkeert, ben je in staat op de juiste plaats en de juiste tijd de juiste dingen te doen.

De volgende avond is een gespreksdeelnemer van mening dat Nederland vijftien potentiële medailles niet verzilverd heeft. Vijftien deelnemers aan de spelen waarvan vóór de spelen van gedacht werd medaille waardig te zijn en dat niet hebben kunnen realiseren. Het niet ‘goed in je vel zitten’ kan hier de oorzaak van zijn. Een deelnemer ‘zit goed in zijn vel’ als alle kenmerken maximaal scoren vanwege hun juiste conditie. Als een van de kenmerken niet in de juiste maar in een slechte conditie verkeert, wordt medaille realiseren haast onmogelijk. Indien lichaam en wil in de juiste conditie zijn maar de geest niet, wordt niet hoger gescoord dan: 3+3+1=7. Dan ben je Olympische deelnemer, de Olympische gedachte, maar ‘geen’ medaille winnaar.
In het magistrale boek van P. Winsemius, ‘Je gaat het pas zien als je het door hebt’, komen de genoemde kenmerken uitgebreid aan de orde in een door mij gemaakte samenvatting.
www.zininleven.nl / Recensies.