5  Komen tot beleving

De drie levenskenmerken van menselijk leven, die een geheel vormen binnen de mens, kunnen door onderlinge beïnvloeding komen tot een hernieuwing van vitaliteit van leven. Als zij evenwichtig tot ontwikkeling komen ‘weten’ wij dat. Waarom wij dat ‘weten,’ weten we niet, maar wel dat we dat weten.
     Een wielrenner die na een trainingswinter, van 15000 km op de fiets, in een etappe van de Tour de France, na een solorit van 195 km, met het peloton op één minuut de meet passeert, dankt huilend de goden. Hij ‘kent’ dan het ‘ultieme gevoel’. De wielrenner is misschien een bijzonder voorval, maar in de sport komt het met een zekere regelmaat voor dat het ‘ultieme gevoel’ zich manifesteert. Bijvoorbeeld in de schaatssport, dartsport, wereldzeilrace ‘Volvo Ocean Race.’
Nu ik dit schrijf kijk ik, op de televisie, ook naar: ‘True Lies’. De actiekomedie met Arnold Schwarzenegger als superspion, die zijn muizige vrouw (Jamie Lee Curtis) laat geloven dat hij een brave enigszins overwerkte computerverkoper is. Net als zij zich aangetrokken voelt tot een autoverkoper die zegt spion te zijn, omdat ze ‘wil leven’, raakt ze ook daadwerkelijk bij de misdaad betrokken en laat de actiefilm haar ‘leven.’
     Bevrediging van de drie levens kenmerken zal overigens een tijdelijke blijken. Omdat in de tijd een kenmerk altijd gewend raakt aan de bevrediging, spoort onszelf ons aan op zoek te gaan naar iets nieuws. Want het bijzondere wordt gewoon.
Ieder individu heeft een belangstellingsgebied(en), een domein(en) van interesse. Naar dit domein van interesse convergeren de drie levenskenmerken. Waarbij het gevoel een belangrijke rol speelt bij de keuze van de interesse. De keuze kan van vaag naar duidelijk variëren. Er zijn jonge mensen die ‘absoluut zeker’ zijn van het beroep dat ze willen gaan uitoefenen, als ook hun sport of vermaak. Het komt echter nogal eens voor dat jonge mensen écht niet weten wat ze willen. Dit écht niet weten is vaak schijn, omdat jonge mensen meestel wel iets, zelfs met enthousiasme, kunnen vertellen wat ze bezighoud of boeit. Daar hebben we dan een aanknopingspunt of -punten.

Wat zijn dan die behoeften, die de drie levenskenmerken oproepen?

    Het levende lichaam, zoekt bevrediging van de lichamelijke aspecten, lichamelijk handelen, het persoonlijke materiële. Aspecten die je leuk, plezierig en fijn vindt, waar je lol aan beleeft, waar je vrolijk en blij van wordt, blijdschap, waar je van geniet, die je aanspreken je aangenaam zijn, je grappig, gezellig en aardig vindt. Maar ook lichamelijk aspecten zoals lekker eten, drinken en daarbij het streven naar een gezond lichaam. Het menselijke seksuele, het lichamelijk begeerlijke, in een samen streven naar een vrij en beheerst lichamelijk zijn. Maar ook de lichamelijke inspanning om een jezelf gesteld doel te verwezenlijken. Zoals de lichamelijk inspanningen die je verricht bij sporttraining, beroepsmatig of in de vrije tijd. Soms zware lichamelijke inspanning bij het verbouwen van jouw woning, het aanleggen van de tuin. Een lange wandeling door het bos of over het strand. Het kan gaan om plezier dat je hebt bij het soms heel moeilijk tot stand te brengen resultaat, ’hard fun’.
Mijn gedachten gaan terug naar de geboorte van onze zoon en dochter. De bevalling van nieuw leven is geen sinecure. De lichamelijke in spanning van een vrouw is zwaar tot uiterst zwaar. Toch ontstaat er in onze wereld telkens nieuw leven, omdat de blijdschap van nieuw leven de lichamelijke inspanningen, het lijden, ruim tot uiterst ruim overstijgt.

    De levenswil, zoekt bevrediging van wil aspecten, het persoonlijke willen. Dierlijke wil is nauw verbonden met menselijk gevoel. Wil komt tot leven als leven in gedrang komt, als met je instinctieve oprechtheid en rechtvaardigheid wordt gemarchandeerd, wordt gespot. Je in je vrijheid wordt beperkt of van beroofd. Maar ook als je door iets zó wordt aangesproken en of aangetrokken dat je ‘zeker’ acht het te kunnen bereiken en je het de moeite zeker waard acht, je ‘wilt het’. Je voelt je uitgedaagd, er kan zelfs een passie, hartstocht, ontstaan om ‘het’ te realiseren. In een ex-relatie kan daar kan soms zelfs ‘stalking’ door ontstaan. Om een moeilijk te bereiken doel te realiseren moet je je altijd inzetten, je best doen, ambitie tonen, ijverig zijn, doorzettingsvermogen, moed en karakter tonen, je moet jezelf tarten om het te bereiken. Strijdlustig en dapper zijn, omdat je eergevoel, je trots, aangesproken wordt.

    De levende geest, zoekt bevrediging van de geestelijk, spirituele, aspecten, geestelijk handelen, de persoonlijke geest. Het geestelijke dat je aanpreekt bij: ‘Kan ik dat wel?, Zal dat me lukken?, Het zal mij lukken!’ Is in een wedstrijd niet de belangrijkste vraag: ‘Wie is de beste!, Wie zal winnen?’ Bij het lezen van een boek of bij het kijken naar een film: ‘Komt het wel goed?, Wordt het een stelletje?, Wie heeft het gedaan?’ Het geestelijk bevredigen geeft plezier, is spannend. Het zoeken naar, verantwoordelijkheid, waarheid, waarschijnlijk of betekenis is dat wat de mens geestelijk continu bezighoud. Het geeft de wetenschapper zijn levensdoel. Die geestelijke zoektocht naar kennis, die leergierigheid, is zijn ‘leven’, geeft de mens zijn leven zijn betekenis. Maar ook de niet wetenschapper kan uren voor de televisie hangen om naar sport te kijken. Zoals bij een wereldkampioenschap voetbal. Waar miljoenen mensen de wedstrijden volgen. Waarin twee teams, gedurende negentig minuten, hun uiterste moeite doen om een bal een hokje te schoppen. Diegene die dat het meeste lukt is winnaar. Bij sommige mensen ontstaat helaas een hartaandoening, waarschijnlijk, vanwege de spanning. Dat is dan het lichamelijke gevolg van de uiterst geestelijke inspanning. De geestelijke spanning naar waarheid.

Beleving beoordelen

Bij het beoordelen van de drie levenskenmerken, heb ik mij bij de naamgeving gehouden aan mijn oorspronkelijke kennismaking ermee, te weten: Leuk, Uitdagend en Spannend. Omdat deze woorden naar mijn mening de betekenis juist weergeven.             

                                                                         
Het levende lichaam:      Leuk                       Enjoy
De levenswil;                 Uitdagend               Challenge
De levende geest:          Spannend                Excite
Door Leuk, Uitdagend en Spannend te beoordelen ontstaat de LUS factor, ofwel de ECE factor in het Engels.

De LUS factor.
De volgende vraag kan gesteld worden:
Hoe aantrekkelijk, boeiend vind je de activiteit, je handelen?
Wordt jouw innerlijk door de activiteit geroerd?

Ofwel:

Ik vind het heel	leuk, uitdagend of spannend	cijfer: 3 (max. score 9)
Ik vind het matig	leuk, uitdagend of spannend	cijfer: 2 (max. score 6)
Ik vind het niet	leuk, uitdagend of spannend	cijfer: 1 (max. score 3)

Afhankelijk van jouw activiteit kun je scoren tussen het cijfer 9 en 3.
Bij een maximale score van cijfer 9 is verbetering haast niet mogelijk.
Bij een score van cijfer 6 is verbetering nodig.                                
Bij een score van cijfer 3 is de waardering onacceptabel en verbetering noodzakelijk.

In onderstaande tabel is een voorbeeld gegeven van een activiteit en een waardering.

	Fietsen	Koken	Sport	Relatie	School	Werk	Hobby	Vakantie	enz.
Leuk	3	3			2	1
Uitdagend	1	2			1	1
Spannend	1	3			1	1
Totaal	5	8			4	3

Jouw fietsactiviteit kun je misschien aanmerkelijk verbeteren door in heuvelachtig landschap je voor te bereiden op een wedstrijd. Eten koken is voor jou bijna perfect, misschien maken bijzondere recepten het uitdagender. Bij school en werk moet verandering plaatsvinden.
Als je je werk, bijvoorbeeld je beroepsactiviteiten, niet met plezier doet, vind je ook geen plezier gedurende de tijd dat je daar mee bezig bent. Dat is geen gezonde verblijfssituatie, zodat zich dat in de tijd zal manifesteren door ongeïnteresseerdheid, doemdenken, stress of overspannenheid. Zowel voor jezelf als voor de werkgever is dat verre van efficiënt en effectief. Zodat vanuit beide gezichtspunten verbetering gezocht zou moeten worden.

Mijn ervaring met de LUS factor in het onderwijs

Uit gesprekken met eerstejaars studenten, in het najaar van 2003, bleek dat het aangeboden onderwijs maar matig kon boeien en ze er eigenlijk geen plezier aan beleefden. De onderwijssituatie ging ik toen beoordelen met de LUS factor.
De propedeuse bestond uit twee parallelle delen van 50%, een deel opleidingsgericht en een multidisciplinair deel. Het opleidingsgerichte deel kon hen wel boeien, ze hadden zich ingeschreven voor die beroepsopleiding. Maar het multidisciplinair deel nagenoeg niet. De studenten gaven de volgende beoordeling voor het multidisciplinair deel, waarin drie opleidingen samenwerken in de vorm van projectonderwijs:

	Student 1	Student 2	Student 3	Student 4	Student 5	Student 6	Student 7	Student 8
Leuk	1	2	2	1	2	1	2	1
Uitdagend	1	1	1	1	1	1	1	1
Spannend	1	1	1	1	1	1	1	1
Totaal	3	4	4	3	4	3	4	3

Studenten van een hoge beroepsopleiding techniek, chemische technologie, elektrotechniek en werktuigbouwkunde, kregen in dat multidisciplinair deel de opdacht om een consumentenproduct te analyseren, te komen met verbeterpunten en deze ook uit te werken door hiervoor een ontwerp te maken. De consumentenproducten waren bijvoorbeeld: wasmachine, koelkast, stofzuiger, cassetteradio. Het analyseren, uit elkaar halen en het gedemonteerde product beschrijven kon de studenten nog wel boeien. Maar verbeterpunten bedenken werkte demotiverend omdat: ‘Als er iets te verbeteren is, had de fabrikant dat zelf wel bedacht!’
De volgende vragen begon ik hen te stellen:
     Wat dachten jullie, ruim voor de inschrijving, hier te gaan doen?
     Wat willen jullie eigenlijk voor een soort van onderwijs?
     Wat verwachten jullie van ons?

Langzaam werd duidelijk dat zij enthousiast raakten bij de gedachten:
Zelf dingen te bedenken[LG] en bouwen[LL].
Dingen die Leuk, Uitdagend en Spannend zijn.
Dit komt bekend voor!

Hoge en lage beoordeling door de LUS factor

Hoge beoordeling.
Als dat wat je doet, door jezelf gewaardeerd wordt met een hoge LUS factor, dan voel je je in evenwicht, een eenheid, je voelt je goed ‘gelukkig’ in je doen.
Dingen in werk of in je vrije tijd, die je leuk vindt, plezier aan beleeft. Die je uitdagen, om je er voor in te zetten, je tarten. Je het spannend vindt of je het wel goed gedaan hebt, raak je daardoor gemotiveerd. Het levert intrinsieke motivatie, je voelt je actief en lekker in je vel.
De activiteit is persoonsafhankelijk en elk individu zal zelf op zoek moeten gaan, naar dat wat hem een zo hoog mogelijke LUS factor levert. Alleen dan ontstaat intrinsieke motivatie.

Lage beoordeling.
Als dat wat je doet, door jezelf gewaardeerd wordt met een lage LUS factor, dan voel je je niet in harmonie, geen eenheid, je voelt je niet goed, ‘ongelukkig’ in je doen.
Dingen in je werk of in je vrije tijd, die je niet leuk vindt, geen plezier aan beleeft. Die je niet uitdagen, om je er voor in te zetten, je niet tarten. Je het niet spannend vindt, of je het wel goed gedaan hebt, raak je daardoor gedemotiveerd, Het levert intrinsieke demotivatie, je voelt je passief en niet lekker in je vel.
Het resultaat van een lage beoordeling kan er voor zorgen dat je op zoek gaat, naar activiteiten met een hoge beoordeling. Het zou een bevrijding kunnen zijn.

Als met het beantwoorden met de LUS factor de aspecten van de individuele innerlijke menselijke aard zich manifesteren, kan het individu op zoek gaan naar wegen die in te vullen. Maar daarnaast kan de vraag gesteld worden: Hoe kan de individuele mens bij zichzelf de innerlijke menselijke aard meten, welke aspecten en in welke mate kunnen hem bevredigen?